برای نهمین سالگرد مرگ شاملو

دوم مرداد، سالروز درگذشت احمد شاملو (1379)

____________________________

قناری گفت: کره ی ما
کره قفسها با میله های زرین و چینه دان چینی.
ماهی سرخ سفره هفت سین اش
به محیطی تعبیر کرد.
که هر بهار متبلور می شود.
کرکس گفت:- سیاره ی من
سیاره ی بی هم تائی که در آن
مرگ
مائده می آفریند.
کوسه گفت:- زمین
سفره ی برکت خیز اقیانوس ها.
انسان سخنی نگفت
تنها او بود که جامه به تن داشت.
و آستینش از اشک تر بود.

____________________________

ناصر حریری: شما گفتید انسان با طیب خاطر به مسلخ مى‏رود تا از بردگی اش دفاع کند. آیا این حرف به آن معنى نیست که شما تاریخ را تکرارى مداوم در نظر مى‏آورید؟ در این صورت از دوره برده یونان تا کارگر کارخانه‏هاى بزرگ روزگار ما واقعاً راهى طى نشده؟

احمد شاملو: خب طبیعى است. ما دوره‏هاى متعددى را پشت سر گذاشته‏ایم که اقتضاهاى تاریخى ایجاب کرده است. ولى آن بردگى به جاى خودش باقى است. فکر مى‏کنید عصر جنگ‏هاى صلیبى به پایان رسیده؟ پس لطفاً به من بفرمائیدسیک‏ها در هند براى‏دفاع از چه مى‏جنگند و قربانى مى‏دهند؟ - آقاى حریرى، ما بحث‏بیهوده‏ئى ‏را پیش کشیده‏ایم. فریاد را نمى‏توان ‏با نجوا منتقل کرد تا به‏ گوش همسایه که هنر شنیدن نیاموخته است، نرسد. گرفتارى اصلى این است.

حریری: ولى شما موضوع بردگى انسان را مطرح کردید ...

شاملو: شما هم مثل آن «شهریار کوچک»‏ تا به جواب‏تان نرسید، دست برنمى‏دارید... آن بردگى که من عرض کردم خرافه پرستى است ناشى از حقارت انسان واره‏هائى که به خرافه زندگى مى‏کنند.

بگذارید مطلب را از جاى دیگرى نگاه کنیم: همه ما ته دل‏مان خواستار و پرستنده چیزى هستیم که اسمش «آزادى» است ولى من هنوز به کسى برنخورده‏ام که بتواند معنى دقیق این کلمه را برایم روشن کند. آزادى یعنى چه؟ یعنى این‏که من بتوانم از طرف ممنوع کوچه یکطرفه رانندگى کنم؟ یعنى اگر از چیزى عصبانى باشم حق دارم به اولین کسى که رسیدم لگدى حواله کنم؟ - آزادى به وسعت کهکشان نیست، حتا آن جمله قدیمى «چار دیوارى اختیارى» خودمان هم حرف کاملاً بى معنائى است، چون اگر شما صداى موسیقى‏تان را قدرى بلندتر کنید همسایه‏تان مى‏تواند «قانوناً» تحت پیگرد قرارتان بدهد. آزادى از نظر من یعنى قبل از هر چیز عروج انسان از طریق رها شدن از خرافات. آدمیزاد خرافه‏پرست از بردگى و جهل خودش دفاع مى‏کند و مرا هم با خودش به بردگى مى‏کشاند. موافقت کنید که از خیر این بحث بگذریم. عاقل را اشاره‏ئى کافى است.

از گفتگوی ناصر حریری با شاملو

/ 0 نظر / 11 بازدید